Cách tính điểm golf là thứ đầu tiên người mới thắc mắc khi bước ra sân 18 hố. Cầm gậy đánh bóng chưa khó bằng việc ghi thẻ điểm đúng và hiểu con số cuối vòng nói lên điều gì. Bên mình từng thấy cả nhóm bốn người đứng cãi nhau ở hố thứ chín chỉ vì mỗi người ghi một kiểu. Bài này chúng tôi viết lại từ chính những lần như thế trên sân.
Vì sao cần nắm vững cách tính điểm
Golf khác nhiều môn khác ở chỗ bạn là trọng tài của chính mình. Không có ai đứng cạnh đếm từng gậy hộ bạn. Người chơi tự khai số gậy, bạn cùng nhóm làm người ghi điểm và xác nhận. Vì vậy, hiểu luật đếm điểm không phải chuyện phụ mà là phần cốt lõi của tinh thần chơi golf.
Có ba lý do khiến chúng tôi luôn dặn người mới học cách ghi điểm trước khi lo chuyện vung gậy cho đẹp. Thứ nhất, bạn biết mình đang tiến bộ hay không. Thứ hai, bạn chơi được với nhóm có trình độ khác nhau mà vẫn công bằng. Thứ ba, bạn tránh được những lỗi ghi điểm có thể dẫn tới bị loại ở giải nội bộ.
Nếu bạn đang ở giai đoạn học golf bài bản ở học viện, huấn luyện viên thường cho tập ghi thẻ điểm ngay từ buổi ra sân đầu tiên. Cách làm này nghe có vẻ hành chính. Nó lại giúp bạn nhìn ra hố nào đang làm mình mất điểm nhiều nhất.
Par, birdie, bogey và cách ghi thẻ điểm
Mỗi hố golf có một con số gọi là par. Đó là số gậy mà một golfer giỏi được kỳ vọng hoàn thành hố, tính từ cú phát bóng đến lúc bóng xuống lỗ. Hố par 3 thường ngắn, hố par 4 ở mức trung bình, còn hố par 5 là hố dài nhất.
Sau mỗi hố, bạn so số gậy thực tế với par để đặt tên cho kết quả. Những tên gọi này xuất hiện hằng ngày trên sân nên bạn nên thuộc lòng:
- Birdie: ít hơn par một gậy.
- Par: đúng bằng số gậy kỳ vọng của hố.
- Bogey: nhiều hơn par một gậy, double bogey là nhiều hơn hai gậy.
- Eagle: ít hơn par hai gậy, khá hiếm với người chơi nghiệp dư.
Cách điền thẻ điểm từng bước
Thẻ điểm có hàng ghi số hố, hàng par, và những ô trống cho từng người chơi. Sau khi bóng vào lỗ, cả nhóm thống nhất số gậy rồi người ghi điểm điền vào ô tương ứng. Bạn nên làm việc này ngay ở sân putt của hố kế tiếp, đừng để dồn đến cuối vòng vì trí nhớ rất dễ đánh lừa.
Một mẹo nhỏ chúng tôi hay dùng: ghi bằng bút chì hoặc ứng dụng điện thoại, đồng thời đọc to con số cho cả nhóm nghe. Khi có người nghe nhầm, mọi thứ được sửa ngay tại chỗ. Cuối vòng, cộng nửa đầu và nửa sau rồi cộng tổng, sau đó cả nhóm ký xác nhận.
Với những ai mới tập ở không gian trong nhà, các buổi chơi mô phỏng ở khu golf indoor cũng dùng đúng cách tính này. Điểm khác chỉ là phần mềm tự ghi giúp bạn. Dù vậy, bạn vẫn nên hiểu nguyên lý để khi ra sân thật không bị lúng túng.
Điểm gross và điểm net theo handicap
Điểm gross là tổng số gậy bạn thực sự đánh trong vòng, chưa trừ gì cả. Nếu bạn đánh 95 gậy trên sân par 72, điểm gross của bạn là 95. Đây là con số trung thực nhất về chất lượng cú đánh trong ngày hôm đó.
Vấn đề nằm ở chỗ người mới và golfer lâu năm không thể so gross trực tiếp. Họ cách nhau quá xa về trình độ. Vì thế người ta dùng handicap để san bằng khoảng cách. Điểm net bằng điểm gross trừ đi số gậy handicap được cấp cho vòng đó.
Ví dụ, bạn đánh gross 95 và được cấp 20 gậy handicap. Điểm net của bạn là 75. Một người khác đánh gross 80 và được cấp 6 gậy, net là 74. Người thứ hai thắng chỉ một gậy dù gross hơn bạn tận 15 gậy. Đó là cách handicap giúp một nhóm bạn có trình độ lệch nhau vẫn có trận đấu đáng xem.
Nếu bạn chưa rõ con số handicap của mình đến từ đâu, hãy đọc thêm bài handicap golf là gì và cách tính mà bên mình đã viết riêng. Bài đó đi sâu vào hệ thống tính chỉ số, còn bài này chỉ dùng nó làm nền cho việc quy đổi điểm.
Thể thức Stableford và stroke play
Hai thể thức phổ biến nhất ở các giải nghiệp dư Việt Nam là stroke play và Stableford. Cả hai đều dùng thẻ điểm giống nhau. Điểm khác nằm ở cách cộng kết quả.
Stroke play: cộng dồn số gậy
Stroke play là thể thức đơn giản nhất. Bạn cộng toàn bộ số gậy sau 18 hố, ai ít gậy hơn người đó thắng. Thể thức này rất khắt khe vì một hố quá tệ có thể kéo cả vòng xuống. Bạn từng đánh bóng vào bẫy nước ba lần liên tiếp thì sẽ hiểu cảm giác ấy.
Trong stroke play bạn không được bỏ dở hố. Dù đã đánh mười gậy, bạn vẫn phải đưa bóng vào lỗ rồi ghi đúng con số thật. Đây là điểm người mới hay thắc mắc nhất khi quen với kiểu chơi giải trí.
Stableford: tính điểm theo từng hố
Stableford không đếm tổng gậy mà cho điểm theo kết quả mỗi hố so với par, sau khi đã trừ gậy handicap. Cách quy đổi phổ biến là: par được 2 điểm, birdie được 3 điểm, bogey được 1 điểm, còn từ double bogey trở lên được 0 điểm. Ai tổng điểm cao hơn thì thắng.
Ưu điểm lớn nhất của Stableford là một hố tệ chỉ khiến bạn mất điểm ở hố đó, không phá hỏng cả vòng. Khi bóng đã xuống rãnh quá sâu, bạn có thể nhặt bóng lên để giữ nhịp độ cho cả nhóm. Vì vậy, các nhóm chơi giao lưu cuối tuần thường chọn thể thức này.
Với giải sự kiện của câu lạc bộ, ban tổ chức thường chọn một trong hai thể thức và công bố từ trước. Bạn có thể xem cách vận hành một giải thực tế ở mục golf event để hình dung quy trình nộp thẻ điểm sau vòng đấu.
Lỗi ghi điểm dễ bị phạt
Có những lỗi tưởng nhỏ nhưng khiến người chơi bị loại khỏi giải. Chúng tôi từng chứng kiến một golfer đánh rất hay phải nhận kết quả bị loại chỉ vì ký thẻ điểm mà không kiểm tra lại. Bài học đó đáng nhớ hơn mọi lời nhắc.
Lỗi đầu tiên là ghi số gậy thấp hơn thực tế ở một hố, dù vô tình hay cố ý. Theo quy tắc của golf, nếu con số bạn ký thấp hơn số gậy thật thì bạn bị loại. Lỗi thứ hai là ghi cao hơn thực tế. Trường hợp này con số cao vẫn được giữ nguyên, nên bạn tự chịu thiệt.
Lỗi thứ ba là quên ký hoặc nộp thẻ muộn. Lỗi thứ tư là ghi nhầm điểm cho người khác trong nhóm, vì ô ghi điểm của người chơi và người ghi điểm nằm sát nhau. Cách khắc phục đơn giản là đối chiếu từng hố với bạn cùng nhóm trước khi ký.
Để nắm kỹ phần luật xử lý các tình huống này, bạn nên đọc quy định chính thức tại trang của R&A, cơ quan ban hành luật golf trên thế giới. Ban biên tập khuyên mỗi golfer nên đọc ít nhất một lần phần nói về thẻ điểm.
Khi cần hỏi thêm một tình huống cụ thể, chuyên mục hỏi đáp của site có nhiều câu giải thích về luật chơi và thuật ngữ. Bạn cũng có thể gửi câu hỏi qua trang liên hệ để ban biên tập trả lời bằng ví dụ sát với thực tế.
Lời kết cho người mới ra sân
Cách tính điểm golf nhìn lúc đầu có vẻ rối, nhưng chỉ cần nhớ ba thứ là đủ dùng: so số gậy với par, hiểu gross khác net ra sao, và biết nhóm mình đang chơi stroke play hay Stableford. Sau vài vòng, bạn sẽ ghi thẻ điểm gần như theo phản xạ.
Lần tới ra sân, hãy thử tự ghi thẻ điểm cho cả nhóm và kiểm tra lại từng hố trước khi ký. Thói quen nhỏ này giữ cho trận đấu sòng phẳng và giúp bạn đo được sự tiến bộ thật của mình qua từng vòng.
